موارد مصرف

متوتركسات در درمان كارسينوم سینه، سر و گردن، ريه، تومور تروفوبلاستيك، لوسمي لنفوسيتيك حاد، لوسمي مننژيال، لنفوم¬‌هاي غيرهوچكيني، ميكوزفونگوئيد، استئوساركوما، پسوريازیس، آرتريت روماتوئيد، كارسينوم گردن رحم، تخمدان، مثانه، كليه، پروستات و بيضه، لوسمي ميلوسيتيك حاد، ميلوم مولتيپل، آرتريت ناشي از پسوريازیس و درماتوميوزيت مصرف می شود.

مکانیسم اثر

فارماکوکینتیک

هشدارها

1- با توجه به اثرات سرطان¬‎زايي بالقوه دارو، مصرف طولاني مدت آن در درمان موارد غيرنئوپلاسم با احتياط فراوان صورت گيرد. 2- در آسيت، انسداد مجراي گوارش، وجود ترشحات جنب يا صفاق، موكوزيت، زخم گوارشي و كوليت اولسراتيو بايد با احتياط فراوان مصرف شود. 3- در صورت بروز اسهال يا استئوماتيت اولسراتيو یا بروز علائم ريوي (به ¬خصوص سرفه‎‌¬هاي خشك و آزاردهنده) مصرف دارو باید قطع شود. 4- درمان متوتركسات را نبايد با مقادير زياد آغاز كرد، مگر اين كه لوكوورين (براي جلوگيري از عوارض خوني و گوارشي) در دسترس باشد. لوكوورين را باید پس از مصرف متوتركسات تجويز كرد. 5- درمان سرطان با متوتركسات را نبايد آغاز كرد مگر اين كه كليرانس كراتينين و غلظت كراتينين سرم در حد طبيعي باشد.

عوارض جانبی

زخم و خونريزي گوارشي، اسهال، پرفوراسيون گوارشي، كاهش گویچه¬‌هاي سفيد خون، عفونت باكتريايي يا سپتيسمي، کاهش پلاکت‌¬های خون، استئوماتیت، زخم، ژنژيويت، فارنژيت، كاهش اشتها، تهوع و استفراغ از عوارض جانبي نسبتاً شايع متوتركسات مي¬‎باشند.

تداخل دارویی

تداخل‎‌¬هاي دارويي: مصرف توام دارو با آسيكلووير تزريقي، دارو‌هاي سمي براي كبد، دارو‌هاي ضدالتهاب غيراسترویيدي، آسپاراژيناز و ساليسيلات¬‎‌ها، باعث تشديد عوارض سمي متوتركسات می¬‌گردد.

توصیه‌ها

نكات قابل توصيه 1- در تزريق دارو از راه غلاف طناب نخاعي، مقادير زيادي متوتركسات وارد جريان خون مي‎-شود. بنابراین در بيماراني كه به ¬طور سيستميك نيز دارو دريافت می¬‌کنند تنظيم مجدد مقدار مصرف سيستميك توصيه مي¬‎شود. 2- تعداد لكوسيت¬‎‌ها و پلاكت‎‌¬ها 10-7 روز بعد از تجويز دارو به ¬حداقل مي¬‎رسد و 7 روز بعد به ميزان طبيعي برمی‌¬گردد. 3- در بيماران مبتلا به آسيت، انسداد مجراي گوارش،‌ وجود ترشحات جنب يا صفاق و عيب كار كليه ممكن است مقادير بيشتر و يا مدت زمان مصرف طولاني‎¬تر لوكوورين لازم باشد. توصيه مي‎¬شود طول مدت مصرف لوكوورين بر اساس غلظت پلاسمايي متوتركسات تعيين گردد. 4- در درمان پسوريازيس، بعد از دستیابی به پاسخ باليني مطلوب مقادير مصرف دارو تدريجاً كاهش داده شود و زمان استراحت (قطع مصرف دارو) به حداكثر زماني كه پاسخ مناسب را ايجاد كند،‌ افزايش يابد.